FOB, CNF và CIF khi nhập khẩu gia vị từ Việt Nam: chọn điều kiện giao hàng và so sánh báo giá

Cùng một lô gia vị nhưng báo giá FOB, CNF hay CIF có thể cho ra những con số rất khác nhau. Nguyên nhân là mỗi điều kiện quy định khác nhau về trách nhiệm thuê tàu, thanh toán cước biển, mua bảo hiểm và thời điểm chuyển giao rủi ro giữa người bán với người mua.

Với nhà nhập khẩu đang tìm nguồn tiêu đen, quế, hoa hồi, gừng khô, nghệ hoặc ớt khô từ Việt Nam, hiểu rõ các điều kiện này giúp so sánh báo giá chính xác hơn, dự toán chi phí vận chuyển và hạn chế tranh chấp khi giao nhận hàng hóa.

Bài viết dưới đây phân tích sự khác biệt giữa FOB, CNF và CIF theo Incoterms 2020, những lưu ý khi nhập khẩu gia vị đóng container và cách quy đổi báo giá để lựa chọn phương án phù hợp.

FOB, CNF và CIF: ba điều kiện giao hàng phổ biến

FOB, CNF và CIF là ba điều kiện thuộc nhóm quy tắc dành cho vận tải đường biển và đường thủy nội địa trong Incoterms 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành.

Điểm chung với cả ba điều kiện là người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng và chuyển giao rủi ro khi hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xuất. Sự khác biệt nằm ở bên chịu trách nhiệm thu xếp và thanh toán cước vận chuyển quốc tế, cũng như nghĩa vụ mua bảo hiểm.

FOB là gì?

Theo điều kiện FOB (Free On Board – Giao hàng lên tàu), người bán chịu trách nhiệm chuẩn bị hàng, hoàn tất thủ tục xuất khẩu và giao hàng lên tàu tại cảng xếp hàng đã thỏa thuận.

Sau khi hàng được xếp lên tàu, rủi ro chuyển sang người mua. Người mua chịu trách nhiệm thuê tàu, thanh toán cước biển, mua bảo hiểm nếu cần và thực hiện thủ tục nhập khẩu tại nước đến.

Ví dụ, với báo giá FOB Hải Phòng, Incoterms 2020, nhà xuất khẩu Việt Nam chịu trách nhiệm giao lô gia vị lên tàu tại cảng Hải Phòng. Nhà nhập khẩu sẽ chủ động thu xếp vận chuyển từ Hải Phòng đến cảng đích.

FOB phù hợp khi:

• Nhà nhập khẩu có hợp đồng với hãng tàu hoặc đại lý giao nhận riêng.
• Doanh nghiệp muốn chủ động lựa chọn tuyến vận chuyển, lịch tàu và mức cước.
• Người mua có khả năng quản lý các chi phí vận tải quốc tế và bảo hiểm.

CNF là gì?

Thuật ngữ CNF hoặc C&F xuất hiện trong nhiều giao dịch thương mại là phương thức báo giá đã bao gồm cước vận chuyển. Tuy nhiên, tên chính thức trong Incoterms 2020 là CFR (Cost and Freight).

Theo điều kiện này, người bán chịu trách nhiệm giao hàng lên tàu tại cảng xuất, làm thủ tục xuất khẩu và thanh toán cước vận chuyển đến cảng đích được chỉ định.

Người mua không cần trực tiếp thuê tàu hoặc thanh toán cước biển cho chặng vận chuyển chính. Tuy nhiên, rủi ro vẫn chuyển sang người mua ngay khi hàng được xếp lên tàu tại cảng xuất. Người mua cũng phải tự thu xếp bảo hiểm hàng hóa nếu có nhu cầu.

Ví dụ, báo giá CNF Mumbai, Incoterms 2020 đã bao gồm cước vận chuyển từ cảng xuất tại Việt Nam đến cảng Mumbai, nhưng không bao gồm nghĩa vụ mua bảo hiểm hàng hóa của người bán.

CNF phù hợp khi:

• Nhà nhập khẩu muốn nhận báo giá đã bao gồm cước biển.
• Người bán có khả năng thu xếp vận tải với mức cước phù hợp.
• Người mua muốn tự lựa chọn đơn vị bảo hiểm hoặc đã có hợp đồng bảo hiểm riêng.

CIF là gì?

CIF (Cost, Insurance and Freight) có phạm vi trách nhiệm tương tự CNF, nhưng người bán phải thu xếp và thanh toán thêm bảo hiểm hàng hóa cho chuyến vận chuyển đến cảng đích được chỉ định.

Theo Incoterms 2020, mức bảo hiểm tối thiểu mặc định của CIF phải bằng 110% giá trị hợp đồng. Đây là mức bảo hiểm cơ bản, không đồng nghĩa mọi rủi ro trong quá trình vận chuyển đều được bảo hiểm. Nếu muốn phạm vi bảo vệ rộng hơn, nhà nhập khẩu cần trao đổi rõ với người bán và kiểm tra chứng từ bảo hiểm.

Một điểm quan trọng khác là dù người bán thanh toán cước và mua bảo hiểm, rủi ro vẫn chuyển sang người mua khi hàng được xếp lên tàu tại cảng xuất.

CIF phù hợp khi:

• Nhà nhập khẩu muốn người bán thu xếp cả cước biển và bảo hiểm cơ bản.
• Doanh nghiệp muốn đơn giản hóa việc tổ chức vận chuyển quốc tế.
• Hai bên đã thống nhất rõ phạm vi bảo hiểm và chứng từ cần cung cấp.

Bảng so sánh FOB, CNF và CIF

Tiêu chí	FOB	CNF	CIF
Thuê tàu	Người mua	Người bán	Người bán
Thanh toán cước biển	Người mua	Người bán	Người bán
Mua bảo hiểm	Người mua tự quyết định	Người mua tự quyết định	Người bán mua theo mức tối thiểu quy định
Thủ tục xuất khẩu	Người bán	Người bán	Người bán
Thủ tục nhập khẩu	Người mua	Người mua	Người mua
Thời điểm chuyển rủi ro	Khi hàng lên tàu tại cảng xuất	Khi hàng lên tàu tại cảng xuất	Khi hàng lên tàu tại cảng xuất

Như vậy, không nên hiểu rằng CNF hoặc CIF khiến người bán chịu trách nhiệm về hàng hóa cho đến khi hàng cập cảng đích. Người bán trả cước đến cảng đến, nhưng rủi ro vận chuyển đã chuyển sang người mua từ cảng xuất.

Nên chọn FOB, CNF hay CIF khi nhập khẩu gia vị từ Việt Nam?

Không có điều kiện giao hàng nào luôn có lợi hơn trong mọi trường hợp. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào năng lực thu xếp vận tải, tuyến nhập khẩu, cảng đích và cách doanh nghiệp muốn quản lý chi phí.

Chọn FOB nếu muốn chủ động vận chuyển

Nếu doanh nghiệp đã có đại lý giao nhận tại Việt Nam hoặc hợp đồng vận tải với hãng tàu, FOB có thể là lựa chọn phù hợp. Nhà nhập khẩu chủ động kiểm soát cước biển, lịch tàu và phương án vận chuyển theo kế hoạch của mình.

Điều này đặc biệt hữu ích với doanh nghiệp thường xuyên nhập khẩu gia vị số lượng lớn hoặc có nhiều lô hàng từ các nhà cung cấp khác nhau.

Chọn CNF nếu muốn nhận giá đã gồm cước biển

CNF giúp nhà nhập khẩu không phải trực tiếp tổ chức vận chuyển quốc tế cho từng lô hàng. Người bán thu xếp cước biển đến cảng đích, trong khi người mua vẫn chủ động quyết định việc mua bảo hiểm.

Đây là phương án đáng cân nhắc khi nhà xuất khẩu có mức cước tốt hoặc có kinh nghiệm tổ chức vận chuyển trên tuyến hàng mà người mua đang khai thác.

Chọn CIF nếu muốn người bán thu xếp cả bảo hiểm

CIF phù hợp khi nhà nhập khẩu muốn nhận báo giá bao gồm cước biển và bảo hiểm cơ bản. Tuy nhiên, đây không phải bảo hiểm cho mọi rủi ro có thể xảy ra. Nếu lô gia vị có giá trị cao hoặc tuyến vận chuyển tiềm ẩn rủi ro đáng kể, người mua có thể yêu cầu mức bảo hiểm rộng hơn mức tối thiểu của CIF.

Cách tính giá FOB, CNF và CIF khi nhập khẩu gia vị

Một trong những lý do khiến nhà nhập khẩu khó so sánh báo giá là các nhà cung cấp có thể đưa ra mức giá theo những điều kiện giao hàng khác nhau.

Về nguyên tắc, có thể hình dung mối quan hệ giữa ba mức giá như sau:

Cách tính giá CNF = Giá FOB + Cước vận chuyển biển

Cách tính giá CIF = Giá CNF + Phí bảo hiểm hàng hóa

Ví dụ minh họa, một lô tiêu đen có báo giá FOB là 2.000 USD/tấn. Cước biển phân bổ cho mỗi tấn hàng là 150 USD và phí bảo hiểm là 20 USD/tấn.

Hạng mục	Giá tham khảo
Giá FOB	2.000 USD/tấn
Cước biển	150 USD/tấn
Giá CNF	2.150 USD/tấn
Phí bảo hiểm	20 USD/tấn
Giá CIF	2.170 USD/tấn

Các con số trên chỉ nhằm minh họa cách quy đổi, không phải báo giá thực tế. Khi tính giá CIF, số tiền bảo hiểm phải đáp ứng mức tối thiểu 110% giá trị hợp đồng theo Incoterms 2020.

Trong thực tế, việc chuyển đổi giữa các báo giá có thể cần tính thêm hoặc phân bổ các khoản chi phí liên quan tại cảng xuất. Do đó, nhà nhập khẩu nên yêu cầu nhà cung cấp liệt kê rõ các khoản đã bao gồm trong báo giá, thay vì chỉ dựa vào công thức cộng cước và bảo hiểm.

So sánh báo giá nhiều nhà cung cấp: những điểm cần thống nhất

Để tránh lựa chọn nhầm nhà cung cấp chỉ vì mức giá thấp hơn, nhà nhập khẩu nên đặt các báo giá trên cùng một cơ sở so sánh:

• Điều kiện giao hàng: FOB, CNF hay CIF; ghi rõ cảng đi và cảng đến.
• Thông tin sản phẩm: Loại gia vị, dạng hàng, cấp chất lượng và thông số kỹ thuật như độ ẩm, tạp chất, dung trọng hoặc chỉ tiêu vi sinh theo yêu cầu.
• Quy cách đơn hàng: Số lượng, loại bao bì, trọng lượng mỗi bao và phương thức đóng container.
• Chi phí vận chuyển: Cước biển, phụ phí và các khoản đã bao gồm hoặc chưa bao gồm.
• Thời hạn báo giá: Thời gian hiệu lực và khả năng thay đổi giá khi cước vận chuyển biến động.

Đặc biệt, không nên so sánh một báo giá FOB với một báo giá CIF chỉ dựa trên tổng giá trị. Hai mức giá cần được quy đổi về cùng điều kiện giao hàng và cùng cảng đích trước khi đánh giá.

Chứng từ nhập khẩu gia vị theo FOB, CNF và CIF

Bộ chứng từ cụ thể phụ thuộc vào mặt hàng, thị trường nhập khẩu, điều kiện hợp đồng và yêu cầu của cơ quan quản lý tại nước đến. Tuy nhiên, một số chứng từ thường được nhà nhập khẩu quan tâm gồm:

• Hóa đơn thương mại: thể hiện giá trị hàng hóa và điều kiện giao dịch.
• Packing List: Phiếu đóng gói, thể hiện số lượng kiện, khối lượng và quy cách đóng gói.
• Bill of Lading (B/L): Vận đơn đường biển, xác nhận việc nhận hàng để vận chuyển và các thông tin liên quan đến lô hàng.
• Certificate of Origin (C/O): Chứng nhận xuất xứ, nếu được yêu cầu hoặc cần thiết để hưởng ưu đãi thuế quan.
• Certificate of Analysis (COA): Phiếu phân tích chất lượng, thể hiện các chỉ tiêu kiểm nghiệm theo thỏa thuận.
• Phytosanitary Certificate: Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, khi mặt hàng và quy định nước nhập khẩu yêu cầu.
• Insurance Policy hoặc Insurance Certificate: Chứng từ bảo hiểm hàng hóa đối với giao dịch CIF.

Nhà nhập khẩu nên thống nhất danh sách chứng từ, nội dung thể hiện và thời điểm cung cấp ngay trong quá trình xác nhận hợp đồng.

Nhập khẩu gia vị từ Việt Nam cùng Viet Linh Agrimex

Viet Linh Agrimex là nhà cung cấp các mặt hàng gia vị Việt Nam như hồ tiêu, quế, hoa hồi, gừng và nghệ với quy cách linh hoạt theo nhu cầu của nhà nhập khẩu.

Doanh nghiệp có thể trao đổi chi tiết về sản phẩm, thông số kỹ thuật, số lượng, bao bì và điều kiện giao hàng FOB, CNF hoặc CIF để nhận báo giá phù hợp với kế hoạch nhập khẩu.

Liên hệ Viet Linh Agrimex để được hỗ trợ phương án nhập khẩu phù hợp nhất:

• Điện thoại/WhatsApp/Zalo: 0345128188
• Email: cskh@vietlinhagrimex.vn